Vereniging Franciscaanse Beweging in Nederland

Dag van de Dood in abdij Koningsoord

Op zaterdag 10 oktober organiseert de Franciscaanse Beweging in abdij Koningsoord de Dag van de Dood. Tijdens deze verdiepingsdag verkennen we inspiratie en handvatten vanuit een franciscaanse kijk op de dood. We staan stil bij onze eigen sterfelijkheid, delen ervaringen van verlies en afscheid, en zoeken naar bronnen van hoop, troost en vertrouwen die ons kunnen ondersteunen en inspireren in ontmoetingen rond sterven en rouw.

In zijn Lofzang van de Schepselen, het Zonnelied, spreekt Franciscus van Assisi over zuster dood. Hij omhelst de dood als een zuster die hem vertrouwd en dierbaar is, een werkelijkheid die onlosmakelijk bij het leven hoort. Daarmee nodigt Franciscus ons uit tot een andere manier van kijken naar de dood: vanuit vertrouwen en overgave.

Ziekte, sterven en verlies maken deel uit van ieder mensenleven. Ook Franciscus wordt in de laatste jaren van zijn leven, 800 jaar geleden, getroffen door ziekte en blindheid. Juist in die periode groeit zijn vertrouwdheid met zuster dood. Hij lijkt haar te herkennen als een metgezel die altijd al deel uitmaakte van zijn levensweg. In plaats van zich tegen haar te verzetten, leert hij haar te aanvaarden als een zuster die hem uiteindelijk thuisbrengt bij God.

Programma

We leven deze dag mee in abdij Koningsoord. Tussen de workshops en lezingen door, sluiten we aan bij de gebedsmomenten van de zusters en genieten we samen van een middagmaaltijd van soep en brood. Deelnemers volgen één van de twee workshops en maken een bezinnende wandeling over de natuurbegraafplaats.

10.00 Inloop met koffie en thee
10.15 Welkom
10.20 Inleiding Peter Vermaat: over zuster dood en het sterven van Franciscus van Assisi

In zijn lezing neemt Peter Vermaat ons mee naar de laatste jaren van Franciscus’ leven. Heviger dan ooit lijdt hij aan verschillende kwalen en wordt er met hem nogal wat heen en weer gesleept. Zijn sterfproces laat zich niet eenvoudig reconstrueren. In de verschillende bronnen vinden we veel interessante gegevens, maar de juiste volgorde is niet altijd goed vast te stellen. Dikwijls moeten we ons tevreden stellen met waarschijnlijkheid. In zijn overgave aan zuster dood laat Franciscus zien hoe hij in het leven heeft gestaan.

11.05 Korte pauze
11.15 Inleiding Nadia Kroon: over nabij-de-dood ervaringen en het christelijk geloof

Tijdens het overlijden hebben mensen soms bijzondere ervaringen. Op die momenten voelen ze dat hun ziel hun lichaam verlaat, en sommigen reizen zelfs door een donkere tunnel naar een stralend licht. In een hemelse omgeving ontmoeten ze religieuze figuren of overleden familieleden en vrienden. Bovendien voelen ze zich opgenomen in een sfeer van vrede en onvoorwaardelijke liefde. Nadia Kroon, universitair promovenda in de theologie en zuster Dominicanes in Nijmegen, doet onderzoek naar dit soort 'bijna-dood ervaringen'. Tijdens deze lezing deelt Kroon haar zoektocht.

12.10 Naar de abdijkerk, 12.15 Sext (gebed)
12.30 Middagmaaltijd (vegetarische soep en broodjes)
13.20 Workshopronde 1 / Wandeling

Workshop door Nadia Kroon: De mystieke dood

In deze workshop lezen we samen korte teksten van christelijke mystici uit het verleden, die ervaringen beschreven die lijken op de moderne nabij-de-dood ervaring. De teksten vormen een handvat voor een vrij en open groepsgesprek, waarin we onze eigen ervaringen, vragen, twijfels en hoop kunnen delen. Er is ook ruimte om door te praten over de thema’s uit de lezing.

Wandeling: natuurbegraafplaats Koningsakker

We maken individueel een wandeling over de natuurbegraafplaats met een franciscaanse bezinning over zuster dood, om in alle rust te overwegen.

14.10 Naar de abdijkerk, 14.15 Noon (gebed)
14.30 Koffie en thee
14.45 Workshopronde 2 / Wandeling

Workshop door Peter Vermaat: Transitus-ervaringen

In de franciscaanse traditie wordt het sterven van Franciscus beschreven als een transitus. Niet als een einde, maar als een verder gaan op een nieuwe wijze. Op verschillende momenten in Franciscus’ leven is er sprake van een transitus-ervaring. Ook in ons eigen leven kennen we dergelijke ervaringen. In de workshop gaan we in op enkele gedichten als verwoording van een transitus-ervaring.

Wandeling: natuurbegraafplaats Koningsakker

We maken individueel een wandeling over de natuurbegraafplaats met een franciscaanse bezinning over zuster dood, om in alle rust te overwegen.

15.45 Afsluiting
16.00 Optioneel: Informele ontmoeting, napraten n.a.v. de bezinning, of vervolg wandeling over de natuurbegraafplaats
17.00 Optioneel: Vespers (gebed)

Kosten

FB-leden en studenten: € 42,50.
Niet-leden: € 55,00.
Professionals: € 95,00.
Deelnemers met een beperkt budget kunnen met korting deelnemen via het Solidariteitsfonds van de Franciscaanse Beweging (€ 9,- voor FB-leden en studenten of € 15,- voor niet-leden).

 

Over de sprekers

Peter Vermaat is theoloog, theatermaker, spoken word performer en dichter. Hij wordt gefascineerd door de grote vragen en de kleine verhalen in het menselijk bestaan. Op zijn manier geeft hij daar vorm aan in zijn theater. In de loop van de tijd heeft Peter verschillende voorstellingen gemaakt, onder andere over Franciscus van Assisi. Daarnaast is Peter hoofdredacteur van het tijdschrift Franciscaans Leven. Ten slotte schrijft hij poëzie en draagt hij dat voor, vaak in combinatie met het vertellen van verhalen.

Nadia Kroon is zuster dominicanes, promovenda aan de Tilburg universiteit en gastonderzoeker bij het Titus Brandsma Instituut aan de Radboud universiteit. Ze heeft ongeveer tien jaar gewerkt als missionair en diaconaal werker in Haarlem en Soest, waar ze met veel mensen gesprekken heeft gevoerd over geloof en zingeving. Tijdens sommige gesprekken vertrouwden mensen haar hun nabij-de-dood ervaringen toe, wat Nadia aanzette tot het opstarten van een promotieonderzoek naar dit onderwerp in 2023. Naast universitair onderzoek is Nadia actief op sociale media, geeft lezingen en workshops in binnen- en buitenland, en schrijft boeken en artikelen. Over haar zoektocht naar een bij haar passend kloosterleven, schreef ze in 2021 het boek ‘Non in de bus’.